Lựa chọn thực phẩm – yếu tố định hình chế độ ăn và sức khỏe con người – chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố kinh tế – xã hội. Việt Nam gặp khó khăn trong việc đạt nhiều mục tiêu dinh dưỡng, trong khi mối liên hệ giữa lựa chọn thực phẩm và chế độ ăn chưa được nghiên cứu rộng rãi. Nghiên cứu này đánh giá động cơ lựa chọn thực phẩm dựa trên bảng hỏi FCQ 28 mục và chất lượng chế độ ăn của 603 người trưởng thành tại ba địa bàn (đô thị, ven đô và nông thôn) ở miền Bắc Việt Nam. Chất lượng chế độ ăn được đánh giá bằng DQI-V, gồm các thành phần đa dạng, đầy đủ, điều độ và cân đối. Sử dụng phân tích nhân tố, chúng tôi nhóm các mục FCQ thành năm nhân tố: chú trọng sức khỏe, cảm quan, tâm trạng – đạo đức, tiện lợi và quen thuộc. Mô hình cấu trúc tuyến tính cho thấy động cơ lựa chọn thực phẩm tác động đáng kể đến DQI-V và các thành phần của chỉ số nhưng theo các chiều khác nhau. Kết quả cho thấy cảm quan có mối liên hệ thuận với tổng điểm DQI-V nhưng tác động nghịch đến thành phần đa dạng. Các phát hiện cho thấy vấn đề đánh đổi tiềm ẩn đối với các can thiệp và chính sách liên quan đến sản phẩm thực phẩm. Kiến thức dinh dưỡng có mối liên hệ thuận với tất cả các yếu tố của chất lượng chế độ ăn ở cả ba địa bàn nghiên cứu. Đa dạng sinh học nông nghiệp của Việt Nam có thể được khai thác tốt hơn để tăng đa dạng chế độ ăn. Cần có các chính sách phân hóa để giải quyết tình trạng chế độ ăn kém đa dạng và chưa đầy đủ ở miền Bắc Việt Nam.

 

 

Hình 1. Biểu đồ hộp DQI-V theo khu vực.

Diet_Quality_Index_and_Food_Choice_Motives_in_Vietnam