Buổi họp thu hút sự quan tâm của hơn 35 nhà nghiên cứu và đại diện Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, IPSARD, Liên minh Bioversity-CIAT, Viện Môi trường Nông nghiệp, Viện Nghiên cứu Rau quả, Viện Nghiên cứu Thể chế thị trường và Phát triển, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương và các tổ chức nghiên cứu khác.

Tại buổi họp, TS. Trương Thị Thu Trang – Phó Viện trưởng IPSARD, PGS.TS. Đào Thế Anh – Phó Giám đốc VAAS và PGS.TS. Trương Tuyết Mai – Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã chia sẻ, phát biểu về tầm quan trọng của nghiên cứu môi trường thực phẩm tại Việt Nam, cũng như sự cần thiết của các can thiệp liên ngành nhằm cải thiện môi trường thực phẩm, từ đó tạo tác động tích cực, thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh cho các thế hệ tương lai của Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ – nhóm thường xuyên tiếp xúc với nhiều nguồn thực phẩm không lành mạnh. Đặc biệt, để triển khai can thiệp thành công cần có sự phối hợp giữa các bộ, ngành, chính quyền địa phương và các cá nhân trong môi trường thực phẩm.

Ông Brice, trưởng nhóm nghiên cứu Môi trường thực phẩm và Hành vi người tiêu dùng – đại diện hợp phần nghiên cứu số 3 của sáng kiến SHiFT tại Việt Nam, Liên minh Bioversity International & CIAT, trình bày “Tổng quan khái niệm và định nghĩa môi trường thực phẩm”, trong đó “môi trường thực phẩm” là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống lương thực thực phẩm, nơi người tiêu dùng tương tác với hệ thống để đưa ra quyết định mua, chế biến và tiêu dùng thực phẩm. Hằng ngày, con người tương tác với môi trường thực phẩm để có được thực phẩm mình mong muốn (Hawkes và cộng sự, 2015; FAO, 2016; HLPE, 2017; Turner và cộng sự, 2018; UNSCN, 2019). Nghiên cứu về môi trường thực phẩm chủ yếu được thực hiện ở các nước thu nhập cao nhằm giải quyết tỷ lệ béo phì và bệnh không lây nhiễm ngày càng tăng. Khái niệm môi trường thực phẩm bắt nguồn từ nghiên cứu dinh dưỡng và y tế công cộng, nhưng ý nghĩa của nó đã mở rộng sang nghiên cứu hệ thống lương thực thực phẩm và tính bền vững của hệ thống. Hiện có rất ít nghiên cứu về môi trường thực phẩm ở các nước thu nhập thấp và trung bình (Turner và cộng sự, 2020; Glanz và cộng sự, 2005; Downs và cộng sự, 2020). Hệ thống lương thực thực phẩm và môi trường thực phẩm không thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh được coi là nguyên nhân tiềm ẩn của suy dinh dưỡng. Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới đang đối mặt với tình trạng béo phì ở trẻ em gia tăng đáng báo động, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Điều này do nhiều yếu tố, chủ yếu xuất phát từ thói quen ăn uống hằng ngày. Chế độ ăn vừa là kết quả vừa là yếu tố tác động đến hệ thống lương thực thực phẩm. Vì vậy, cần nhận thức rõ rằng (i) môi trường thực phẩm ảnh hưởng đến chế độ ăn và (ii) chế độ ăn cũng ảnh hưởng đến hệ thống lương thực thực phẩm, do đó cần can thiệp ở cấp độ môi trường thực phẩm.

Có sáu lĩnh vực trong môi trường thực phẩm cần được quan tâm và can thiệp để tác động đến chế độ ăn lành mạnh: i) Tính sẵn có và khả năng tiếp cận thực phẩm; ii) Giá thực phẩm và khả năng chi trả; iii) Đặc tính sản phẩm thực phẩm; iv) Đặc điểm của địa điểm bán thực phẩm; v) Mức độ hấp dẫn, khả năng chấp nhận và tính tiện lợi của thực phẩm; vi) Tiếp thị thực phẩm. Khung khái niệm cho các lĩnh vực này đã được các chuyên gia và nhà nghiên cứu thảo luận. Dựa trên khung khái niệm và kiến thức được chia sẻ, hai nhóm nhà nghiên cứu và đại biểu đã thực hành, thảo luận về các vấn đề mà thanh thiếu niên đang gặp phải trong chế độ ăn hằng ngày, và đề xuất một số giải pháp can thiệp nhằm giải quyết các vấn đề liên quan và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh cho lứa tuổi này, như: i) Xây dựng tiêu chuẩn thực phẩm lành mạnh, ban hành quy định và tiêu chuẩn cho các điểm bán thực phẩm gần trường học; ii) Quy định cụ thể và chế tài xử phạt vi phạm tại các điểm bán thực phẩm, yêu cầu hạn chế các sản phẩm thực phẩm không lành mạnh; iii) Quản lý nguồn cung ứng thực phẩm (nhà cung cấp); iv) Nghiên cứu giải pháp áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thực phẩm không lành mạnh, rà soát, sửa đổi luật quảng cáo để hạn chế quảng cáo thực phẩm không lành mạnh, v.v.

Nhóm 1: Thực hành và thảo luận.

Nhóm 2: Thực hành và thảo luận.
Buổi họp kết thúc với nhiều phản hồi tích cực từ đại biểu và đề xuất tiếp tục đưa các chủ đề chuyên sâu tương tự ra thảo luận, phổ biến tới các bên liên quan nhằm thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh hướng tới sức khỏe bền vững.