Để đạt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nhà sản xuất và cung ứng lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững, ngày 28/3/2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 300/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững ở Việt Nam đến năm 2030. Nhằm thúc đẩy thực hiện các nhiệm vụ, hành động để đạt các mục tiêu đề ra tại Quyết định 300/QĐ-TTg, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã thành lập Đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững tại Việt Nam (sau đây gọi là Đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm). Đối tác gồm Ban Chỉ đạo Đối tác; các thành viên Đối tác; Văn phòng Đối tác; Nhóm kỹ thuật liên ngành về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm; và Diễn đàn Đối tác.
Nhằm chia sẻ, giới thiệu các nhóm kỹ thuật liên ngành về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm và tham vấn ý kiến các bên liên quan, ngày 25/9/2024, Bộ NN&PTNT tổ chức cuộc họp “Nhóm công tác về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm” tại khách sạn Super Hotel Candle, Hà Nội. Cuộc họp nhận được sự quan tâm của các chuyên gia và đại diện các tổ chức trong nước và quốc tế như Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Liên minh Bioversity International và Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (Bioversity và CIAT), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Quỹ Quốc tế về Phát triển Nông nghiệp (IFAD) và các tổ chức khác.
Tại cuộc họp, đại diện Vụ Hợp tác quốc tế trình bày “Kế hoạch triển khai các nhiệm vụ thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững ở Việt Nam đến năm 2030”, bao gồm tổng quan về Kế hoạch hành động quốc gia, giới thiệu việc thành lập Đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, đề xuất các Nhóm kỹ thuật liên ngành và kế hoạch triển khai chi tiết. Theo đó, dự kiến thành lập năm nhóm kỹ thuật liên ngành:
Nhóm 1: Chính sách và thể chế, do Bộ NN&PTNT chủ trì, một đối tác quốc tế đồng chủ trì.
Nhóm 2: Nông nghiệp sinh thái, do Bộ NN&PTNT chủ trì, một đối tác quốc tế đồng chủ trì.
Nhóm 3: Dinh dưỡng và đa dạng hóa sản phẩm địa phương, do Bộ Y tế chủ trì, Bộ NN&PTNT và một đối tác quốc tế đồng chủ trì.
Nhóm 4: Thất thoát và lãng phí thực phẩm, do Bộ NN&PTNT chủ trì, Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường và một đối tác quốc tế đồng chủ trì.
Nhóm 5: Tiêu dùng có trách nhiệm, do Bộ Công Thương chủ trì, một đối tác quốc tế đồng chủ trì.
Đồng thời, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ NN&PTNT, đề xuất thời gian tới cần xây dựng bộ công cụ mới về Chỉ số an ninh lương thực dựa trên các chỉ số toàn cầu và khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chú trọng các khía cạnh dinh dưỡng. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường chia sẻ kiến thức và nâng cao năng lực cho các bên liên quan để đóng góp tích cực, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm ở Việt Nam theo hướng minh bạch, trách nhiệm và bền vững vào năm 2030.
Các đối tác như Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Liên minh Bioversity International và CIAT cùng các đối tác khác đã chia sẻ các hoạt động đang triển khai tại Việt Nam nhằm hỗ trợ chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm và sẽ tiếp tục có những hành động tích cực để thúc đẩy quá trình này trong thời gian tới.
Tại cuộc họp, TS. Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, chỉ ra thách thức lớn nhất hiện nay là kết nối giữa các bộ, ngành, trung ương với địa phương và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xác định nhiệm vụ cụ thể cho các bên tham gia từng nhóm kỹ thuật, lựa chọn các tỉnh đi đầu và doanh nghiệp hoạt động hiệu quả tham gia các nhóm công tác. Trong Kế hoạch hành động chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm hiện nay chưa đề cập vấn đề chế biến và logistics – đây là nội dung cần bổ sung vì là yếu tố nổi cộm và hạn chế nhất của Việt Nam. Ngoài ra, các bên cần phối hợp xây dựng cơ chế huy động tài chính và thành lập quỹ để hỗ trợ các hoạt động dài hạn, bền vững.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, đại diện IFAD, cho rằng cần dự thảo nội dung hoạt động cụ thể cho các nhóm kỹ thuật, phân định rõ nguồn lực (gồm nhân lực, tài chính và thể chế) và trình bày các nội dung này tại lễ ký kết Thỏa thuận Đối tác dự kiến diễn ra vào tháng 10/2024. Ngoài ra, cần cân nhắc tên gọi của các nhóm kỹ thuật cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Hiện tên của năm nhóm chưa phản ánh đầy đủ các vấn đề cần chuyển đổi ở Việt Nam. Ví dụ, nhóm Nông nghiệp sinh thái khá rộng, bao trùm nhiều vấn đề và nhiều bên liên quan, trong khi các vấn đề liên quan đến giám sát carbon và phát thải carbon vốn rất rộng và phức tạp cũng được xếp vào nhóm này.
Nguồn: Phóng viên Quỳnh Chi – Báo Nông nghiệp Việt Nam.
Ông Nguyễn Song Hà, đại diện FAO, nhận định Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều thách thức, nhưng vẫn có cơ hội lớn trong nghiên cứu và phát triển các sáng kiến chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm từ các cơ quan, tổ chức quốc tế. Đây là điều kiện thuận lợi để Việt Nam thực hiện Kế hoạch chuyển đổi đến năm 2030. Nhìn chung, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm là một chủ trương lớn có thể kéo dài hàng thập kỷ trên phạm vi cả nước, là lĩnh vực có đóng góp thiết thực cho phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, vì vậy đòi hỏi sự đóng góp phối hợp của nhiều bên liên quan.
Nguồn: Phóng viên Quỳnh Chi – Báo Nông nghiệp Việt Nam.
Các bước tiếp theo: Bộ NN&PTNT sẽ phối hợp với các đối tác thúc đẩy sự tham gia của các bên liên quan, phân công nhiệm vụ và ký kết Thỏa thuận Đối tác để khởi động các nhóm công tác kỹ thuật và triển khai kế hoạch tổng thể.