ẤN PHẨM

Xác định các lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm vì chế độ ăn lành mạnh hơn và hệ thống lương thực thực phẩm bền vững tại Việt Nam

Ngày đăng: 17 | 10 | 2024

Hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam đang chuyển đổi nhanh chóng, với những tác động quan trọng đến sức khỏe con người, môi trường và phát triển kinh tế. Nghèo đói đã giảm, chất lượng chế độ ăn và tình trạng thiếu dinh dưỡng được cải thiện đáng kể kể từ cuối giai đoạn Đổi mới (1986–1993) nhờ Việt Nam mở cửa nền kinh tế và mở rộng thương mại khu vực, toàn cầu.

 Tuy nhiên, chất lượng chế độ ăn kém vẫn góp phần gây ra gánh nặng ba mặt của suy dinh dưỡng, với 25% trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi, lần lượt 26% phụ nữ và 29% trẻ em bị thiếu máu, và 21% người trưởng thành thừa cân. Hệ thống sản xuất nông nghiệp đã chuyển từ chủ yếu là nông hộ nhỏ đa dạng sang các hệ thống quy mô lớn hơn, thương mại hóa và chuyên canh hơn, đặc biệt với cây trồng, trong khi xu hướng “thịt hóa” chế độ ăn của người Việt đang tạo ra những đánh đổi nghiêm trọng giữa cải thiện dinh dưỡng và tính bền vững của hệ thống lương thực thực phẩm. Ngành chế biến thực phẩm phát triển nhanh cùng với nhập khẩu thực phẩm, khiến các sản phẩm thực phẩm mới và chế biến sẵn thâm nhập các điểm bán lẻ, theo xu hướng gia tăng mô hình tiêu dùng phương Tây, làm các vấn đề dinh dưỡng chuyển dần sang thừa cân, béo phì và kéo theo gia tăng nguy cơ sức khỏe liên quan đến bệnh không lây nhiễm. Dù đã có các chính sách quản lý trong toàn hệ thống lương thực thực phẩm, việc thực thi chưa được thực hiện một cách có hệ thống, khiến an toàn thực phẩm trở thành mối quan tâm lớn của cả người tiêu dùng và nhà hoạch định chính sách. Ở những nơi có dữ liệu, việc tổng hợp với dữ liệu thuộc các khía cạnh khác của hệ thống lương thực thực phẩm cũng không dễ dàng, gây khó khăn cho Việt Nam trong phân tích có cơ sở về các đánh đổi hiện tại và tiềm năng của hệ thống. Trong nghiên cứu này, chúng tôi rà soát tài liệu, dữ liệu hiện có và áp dụng khung hệ thống lương thực thực phẩm để xây dựng hồ sơ ban đầu về hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam, đồng thời xác định bộ câu hỏi nghiên cứu toàn diện nhằm lấp đầy các khoảng trống dữ liệu được phát hiện qua rà soát. Hiểu biết về các vấn đề này sẽ cung cấp bằng chứng toàn diện giúp nhà hoạch định chính sách xây dựng các chính sách mới về hệ thống lương thực thực phẩm cho Việt Nam, đồng thời tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách hiện hành nhằm đạt chế độ ăn chất lượng hơn và hệ thống lương thực thực phẩm bền vững hơn. Trên cơ sở đó, chúng tôi phối hợp với các bên liên quan xây dựng các ưu tiên nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam và xác định 25 câu hỏi nghiên cứu ưu tiên. Bài báo nhằm khơi gợi những suy ngẫm này bằng cách nêu rõ các lĩnh vực trọng điểm cho nghiên cứu, chính sách của Chính phủ và các chương trình phát triển về đầu tư ưu tiên, nhằm xây dựng cơ sở bằng chứng cho các can thiệp hệ thống lương thực thực phẩm bao trùm, hướng tới chế độ ăn lành mạnh hơn và hệ thống lương thực thực phẩm bền vững hơn cho Việt Nam.

 

 

https://cgspace.cgiar.org/handle/10568/106823

 

 

 

TIN KHÁC

Khái niệm hóa chế độ ăn bền vững tại Việt Nam: Bộ chỉ số tối thiểu và các điểm đòn bẩy tiềm năng

17-10-2024

Như nhiều quốc gia khác, Chính phủ Việt Nam và các tổ chức viện trợ quốc tế tại Việt Nam rất quan tâm đến việc đạt các Mục tiêu Phát triển Bền vững – vốn gắn bó chặt chẽ với chế độ ăn bền vững. Ngay từ đầu nghiên cứu, nhóm tác giả đã xây dựng khung khái niệm dựa trên bối cảnh Việt Nam, đồng thời tham khảo tài liệu khoa học để tích hợp đầy đủ tri thức và lý thuyết hiện có về chế độ ăn bền vững.

Suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em liên quan đến các yếu tố của trẻ, bà mẹ và môi trường tại Việt Nam

17-10-2024

Suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em gây hậu quả trước mắt và lâu dài, bao gồm gia tăng bệnh tật và tử vong, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ và sức khỏe khi trưởng thành, đồng thời góp phần vào vòng luẩn quẩn suy dinh dưỡng giữa các thế hệ, cản trở phát triển kinh tế. Vì vậy, nhóm tác giả mong muốn hiểu rõ hơn các yếu tố quyết định suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em Việt Nam trên phạm vi toàn quốc và ở các nhóm dân cư dễ tổn thương, thông qua đánh giá mối liên hệ giữa các yếu tố giả định ở cấp trẻ, bà mẹ, hộ gia đình và môi trường với tình trạng thấp còi ở trẻ 6–59 tháng tuổi, sử dụng dữ liệu đại diện quốc gia từ Hệ thống giám sát dinh dưỡng Việt Nam năm 2015.

Xác định thứ tự ưu tiên có sự tham gia từ dưới lên và nhận diện các hành động, can thiệp tiềm năng tại ba địa bàn chuẩn của A4NH ở Việt Nam

17-10-2024

Thuộc chương trình A4NH, nhóm tác giả khuyến nghị các nghiên cứu tiếp theo ghi nhận quá trình phối hợp với các bên liên quan tại địa phương nhằm xác định thứ tự ưu tiên các vấn đề của hệ thống lương thực thực phẩm địa phương và nhận diện các hành động, can thiệp hoặc chính sách địa phương khả thi dựa trên nhu cầu tại ba địa bàn chuẩn.

Đánh giá thực phẩm tiêu dùng ngoài gia đình tại các nước thu nhập thấp và trung bình thông qua xây dựng các học phần chuyên biệt cho điều tra hộ gia đình: Bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam và Burkina Faso

17-10-2024

Tiêu dùng thực phẩm ngoài gia đình gia tăng gây rủi ro cho sức khỏe và vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ ở nhiều quốc gia. Nghiên cứu này xây dựng và thử nghiệm các học phần điều tra tại Burkina Faso và Việt Nam để ghi nhận tác động kinh tế và dinh dưỡng của hành vi này, chỉ ra các hạn chế và nhấn mạnh nhu cầu cải thiện công cụ đo lường chính xác.

Chỉ số chất lượng chế độ ăn và động cơ lựa chọn thực phẩm tại Việt Nam: Vai trò của cảm quan, tâm trạng, sự tiện lợi và sự quen thuộc

16-10-2024

Thứ nhất, bài báo cung cấp thêm bằng chứng và kiểm chứng khái niệm cho bảng hỏi lựa chọn thực phẩm như một công cụ nghiên cứu tại Việt Nam. Thứ hai, minh họa việc sử dụng thước đo chất lượng chế độ ăn đặc thù quốc gia – Chỉ số chất lượng chế độ ăn Việt Nam (DQI-V). Thứ ba, đánh giá mối quan hệ giữa DQI-V và bảng hỏi lựa chọn thực phẩm (FCQ).

Chính sách của Việt Nam có đang thúc đẩy môi trường thực phẩm lành mạnh?

16-9-2024

Tình trạng chế độ ăn không lành mạnh và các vấn đề sức khỏe liên quan gia tăng tại Việt Nam đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu phân tích tác động của các chính sách hiện hành đến môi trường thực phẩm. Nghiên cứu thực hiện trong khuôn khổ sáng kiến SHiFT xem xét điểm mạnh và khoảng trống trong hệ thống chính sách đa ngành của Việt Nam, đưa ra nhận định và khuyến nghị nhằm thúc đẩy hệ thống lương thực thực phẩm lành mạnh hơn.