Chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm là chìa khóa bảo đảm chế độ ăn lành mạnh hơn cho mọi người. Bản tóm tắt nghiên cứu mới của Trung tâm Chính sách Thực phẩm nêu 42 chính sách và hành động dựa trên bằng chứng có thể giúp cải thiện mức độ sẵn có, khả năng chi trả và sức hấp dẫn của thực phẩm, đồng thời giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến không lành mạnh.

Vai trò của hệ thống lương thực thực phẩm đối với dinh dưỡng

Hệ thống lương thực thực phẩm đóng vai trò nền tảng trong định hình thói quen ăn uống trên toàn thế giới. Khi gánh nặng suy dinh dưỡng, béo phì và bệnh không lây nhiễm (NCD) gia tăng, chính sách thực phẩm cần được định hướng lại hướng tới các kết quả lành mạnh hơn. Bản tóm tắt nghiên cứu nêu bật các chính sách trọng tâm nhắm vào mọi khâu của hệ thống lương thực thực phẩm – từ sản xuất nông nghiệp đến giáo dục người tiêu dùng – nhằm cải thiện sức khỏe cộng đồng.

Trung tâm Chính sách Thực phẩm, phối hợp với Liên minh Toàn cầu vì Dinh dưỡng Cải thiện (GAIN) và Đại học Johns Hopkins, đã phân tích các báo cáo quốc tế lớn để xác định 42 hành động có tác động giúp hệ thống lương thực thực phẩm phục vụ dinh dưỡng tốt hơn. Các hành động được phân thành các lĩnh vực chính:

Các lĩnh vực chính sách trọng tâm và hành động khuyến nghị

1. Chính sách nông nghiệp và thương mại

• Hỗ trợ nông dân và nhà sản xuất nông nghiệp trồng và tiêu thụ nhiều cây trồng giàu dinh dưỡng hơn.
• Thiết kế lại các chương trình phát triển để tập trung vào cả sản xuất thực phẩm và giáo dục dinh dưỡng.
• Cung cấp cho nữ nông dân đào tạo và nguồn lực nông nghiệp để nâng cao năng suất.
• Khuyến khích trồng và tiêu thụ cây trồng bản địa giàu dinh dưỡng thông qua ưu đãi và trợ cấp.
• Thực hiện chính sách thương mại ưu tiên xuất nhập khẩu thực phẩm lành mạnh hơn, đồng thời hạn chế bán sản phẩm siêu chế biến.

2. Cải thiện chuỗi cung ứng và cơ sở hạ tầng

• Xây dựng mạng lưới vận chuyển, bảo quản và phân phối tốt hơn để nâng cao an toàn thực phẩm và giảm lãng phí.
• Hỗ trợ thương mại điện tử và nền tảng số kết nối người tiêu dùng với thực phẩm tươi, giàu dinh dưỡng.
• Cải thiện chợ thực phẩm tại các cộng đồng thu nhập thấp, bảo đảm giá cả phải chăng và an toàn.
• Giảm lãng phí thực phẩm thông qua cơ sở hạ tầng tốt hơn, chương trình tái phân phối và chính sách quản lý chất thải.

3. Ưu đãi tài chính và kinh doanh

• Định hướng lại trợ cấp nông nghiệp để thúc đẩy sản xuất thực phẩm lành mạnh hơn thay vì lương thực tinh chế.
• Cung cấp ưu đãi tài chính cho doanh nghiệp để phát triển và quảng bá các lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn.
• Áp dụng ưu đãi thuế và chương trình chia sẻ chi phí cho các công ty cung cấp lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng cho người lao động.
• Đánh thuế đồ uống có đường và thực phẩm siêu chế biến để hạn chế tiêu thụ quá mức.

4. Quy định và chính sách công

• Thực thi quy định ghi nhãn thực phẩm để cảnh báo hàm lượng cao đường, muối và chất béo không lành mạnh.
• Áp dụng hạn chế quảng cáo đồ ăn vặt không lành mạnh, đặc biệt nhắm tới trẻ em.
• Hạn chế số lượng cửa hàng đồ ăn nhanh ở một số khu vực để giảm khả năng tiếp cận thực phẩm không lành mạnh.
• Xây dựng và thực thi tiêu chuẩn an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi cung ứng để bảo đảm dinh dưỡng chất lượng cao.

5. Nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng

• Triển khai các chương trình giáo dục dinh dưỡng tại trường học, nơi làm việc và cộng đồng.
• Cung cấp tư vấn chế độ ăn cho phụ nữ mang thai để khuyến khích thói quen ăn uống lành mạnh hơn.
• Phát động các chiến dịch truyền thông đại chúng nhằm thúc đẩy chế độ ăn cân đối và lợi ích của thực phẩm nguyên chất.
• Hỗ trợ và gìn giữ văn hóa ẩm thực truyền thống chú trọng nguyên liệu địa phương, lành mạnh.

6. Hướng dẫn quốc gia về thực phẩm

• Bảo đảm chính sách hệ thống lương thực thực phẩm nhất quán với hướng dẫn chế độ ăn quốc gia để thống nhất thông điệp về sức khỏe cộng đồng.
• Khuyến khích hợp tác giữa chính phủ, tổ chức y tế và khu vực tư nhân để thúc đẩy các lựa chọn thực phẩm bền vững, giàu dinh dưỡng.

Bước tiếp theo: Triển khai các chính sách

Để tạo tác động thực sự, 42 chính sách và hành động này cần được lồng ghép vào các chiến lược hệ thống lương thực thực phẩm quốc gia và toàn cầu. Bảng điều khiển hệ thống lương thực thực phẩm (Food Systems Dashboard) sẽ được sử dụng để theo dõi tiến độ và đánh giá hiệu quả của các can thiệp này. Bên cạnh đó, các nghiên cứu tiếp theo sẽ tìm hiểu sự cộng hưởng giữa dinh dưỡng, bền vững môi trường và sinh kế kinh tế.

Bằng cách áp dụng các chính sách hệ thống lương thực thực phẩm toàn diệnnày, chính phủ và các tổ chức có thể tiến những bước quan trọng hướng tới môi trường thực phẩm lành mạnh hơn, bền vững hơn và dễ tiếp cận cho mọi người.

📄 Chi tiết xin xem tài liệu đính kèm.