ISPAE

ẤN PHẨM

Đánh giá cơ sở chính sách hệ thống lương thực thực phẩm – Báo cáo Việt Nam

Ngày đăng: 17 | 10 | 2024

Đánh giá cơ sở chính sách này nhằm cung cấp bức tranh tổng quan về quan điểm, nhận thức của các nhà hoạch định chính sách và các chủ thể chính trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến hệ thống lương thực thực phẩm tại Việt Nam. Nghiên cứu đóng góp tại Việt Nam cho hợp phần trọng điểm Hệ thống lương thực thực phẩm vì chế độ ăn lành mạnh hơn thuộc Chương trình nghiên cứu CGIAR Nông nghiệp vì Dinh dưỡng và Sức khỏe (A4NH).

Mục tiêu của đánh giá cơ sở chính sách là cung cấp bức tranh tổng quan về quan điểm, nhận thức của các nhà hoạch định chính sách và các chủ thể chính trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến hệ thống lương thực thực phẩm tại Việt Nam. Nghiên cứu đóng góp tại Việt Nam cho hợp phần trọng điểm Hệ thống lương thực thực phẩm vì chế độ ăn lành mạnh hơn thuộc Chương trình nghiên cứu CGIAR Nông nghiệp vì Dinh dưỡng và Sức khỏe (A4NH).

 

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu sơ cấp thu thập tại Việt Nam từ tháng 8 đến tháng 9/2017, bổ sung bằng thông tin thứ cấp từ các bài báo được bình duyệt và tài liệu xám. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua hai hình thức khảo sát: (1) loạt phỏng vấn trực tiếp mở với người cung cấp thông tin chính; và (2) khảo sát bán định lượng trực tuyến với nhóm người cung cấp thông tin chính lớn hơn.

 

Phỏng vấn trực tiếp nhằm làm rõ các bên liên quan chính, các luận điểm và quan hệ quyền lực xoay quanh pháp luật, thực tiễn, quy định và chính sách hiện hành liên quan đến hệ thống lương thực thực phẩm. Đối với khảo sát trực tuyến, bảng hỏi bán định lượng tập trung vào niềm tin, thái độ, kỹ năng và kiến thức (BASK) của các chủ thể chính được áp dụng đối với các vấn đề chủ yếu của hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam.

 

Phân tích được tổ chức theo năm vấn đề cốt lõi do nhóm người cung cấp thông tin chính xác định trong hội thảo sơ bộ, gồm: (i) đô thị hóa, (ii) biến đổi khí hậu, (iii) an toàn thực phẩm, (iv) chính sách thương mại thực phẩm và (v) đa dạng sinh học nông nghiệp.

 

Ba mươi bảy chuyên gia và nhà hoạch định chính sách đã được phỏng vấn trực tiếp và 91 người trả lời khảo sát BASK trực tuyến. Toàn bộ dữ liệu từ khảo sát trực tuyến có thể tải về theo đường dẫn tại Phụ lục C; dữ liệu thu thập qua phỏng vấn trực tiếp được tổng hợp tại các Phụ lục D, E, F, G và H ở cuối báo cáo.

 

Nhìn chung, người trả lời cho rằng kiến thức của bản thân và đồng nghiệp trong cơ quan về hệ thống lương thực thực phẩm ở mức chấp nhận được. Phân tích cũng cho thấy các chủ thể tham gia khảo sát tự đánh giá bản thân và cơ quan mình tương đối đủ năng lực để hiểu về hệ thống lương thực thực phẩm. Tuy nhiên, các câu trả lời về năng lực cho thấy tình hình có phần khác, khi đô thị hóa và biến đổi khí hậu được xác định là những lĩnh vực mà các chủ thể chính còn thiếu năng lực liên quan đến hệ thống lương thực thực phẩm.

Một khía cạnh quan trọng của đánh giá cơ sở là khía cạnh “lành mạnh” của hệ thống lương thực thực phẩm. Về vấn đề này, phân tích cho thấy nhiều người cung cấp thông tin chính đánh giá tình hình hiện nay chưa đạt yêu cầu ở nhiều lĩnh vực, bao gồm an toàn thực phẩm, mức độ tin tưởng của người tiêu dùng, khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh của người nghèo (đô thị) và sự hiện diện của các chính sách hỗ trợ.

 

Dữ liệu cho thấy với đại đa số người trả lời, vấn đề chính là an toàn thực phẩm, tiếp đến là sức khỏe môi trường. Đồng thời, tất cả người trả lời, bất kể xuất thân, đều cho rằng chương trình nghị sự chính sách về hệ thống lương thực thực phẩm hiện nay phản ánh chưa sát thực tế và chịu ảnh hưởng lớn bởi vận động chính sách – thay vì bằng chứng.

 

Về các chủ thể, phân tích cho thấy ảnh hưởng rất lớn của cơ quan trung ương (các bộ và cục, vụ liên quan) – luôn được xác định là các chủ thể then chốt đối với nhiều vấn đề của hệ thống lương thực thực phẩm. Ở chiều ngược lại, xã hội dân sự, người tiêu dùng cuối cùng và các tổ chức đại diện (ví dụ tổ chức bảo vệ người tiêu dùng) dường như vẫn còn tương đối bị gạt ra ngoài quá trình ra quyết định trực tiếp.

 

https://a4nh.cgiar.org/files/2018/10/Policy-agenda-analysis-Vietnam-full-report-final.pdf

 

 

 

TIN KHÁC

Chế độ ăn, lựa chọn thực phẩm và tác động môi trường trên lát cắt đô thị – nông thôn ở miền Bắc Việt Nam

17-10-2024

Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả tìm hiểu mối liên hệ dinh dưỡng – thực phẩm – môi trường thay đổi như thế nào theo lát cắt nông thôn – đô thị và theo giới, cũng như ảnh hưởng đến chế độ ăn, lựa chọn thực phẩm và các tác động môi trường kéo theo. Nghiên cứu nhằm (1) mô tả các mô hình chế độ ăn cùng lượng phát thải khí nhà kính (GHGE) và lượng nước xanh sử dụng gắn với chế độ ăn, và (2) xem xét mối liên hệ giữa nguồn cung thực phẩm, nhận thức về lựa chọn thực phẩm và tác động môi trường của chế độ ăn tại ba huyện/quận có đặc điểm khác biệt (đô thị, ven đô và nông thôn) ở miền Bắc Việt Nam.

Xác định các lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm vì chế độ ăn lành mạnh hơn và hệ thống lương thực thực phẩm bền vững tại Việt Nam

17-10-2024

Hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam đang chuyển đổi nhanh chóng, với những tác động quan trọng đến sức khỏe con người, môi trường và phát triển kinh tế. Nghèo đói đã giảm, chất lượng chế độ ăn và tình trạng thiếu dinh dưỡng được cải thiện đáng kể kể từ cuối giai đoạn Đổi mới (1986–1993) nhờ Việt Nam mở cửa nền kinh tế và mở rộng thương mại khu vực, toàn cầu.

Khái niệm hóa chế độ ăn bền vững tại Việt Nam: Bộ chỉ số tối thiểu và các điểm đòn bẩy tiềm năng

17-10-2024

Như nhiều quốc gia khác, Chính phủ Việt Nam và các tổ chức viện trợ quốc tế tại Việt Nam rất quan tâm đến việc đạt các Mục tiêu Phát triển Bền vững – vốn gắn bó chặt chẽ với chế độ ăn bền vững. Ngay từ đầu nghiên cứu, nhóm tác giả đã xây dựng khung khái niệm dựa trên bối cảnh Việt Nam, đồng thời tham khảo tài liệu khoa học để tích hợp đầy đủ tri thức và lý thuyết hiện có về chế độ ăn bền vững.

Suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em liên quan đến các yếu tố của trẻ, bà mẹ và môi trường tại Việt Nam

17-10-2024

Suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em gây hậu quả trước mắt và lâu dài, bao gồm gia tăng bệnh tật và tử vong, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ và sức khỏe khi trưởng thành, đồng thời góp phần vào vòng luẩn quẩn suy dinh dưỡng giữa các thế hệ, cản trở phát triển kinh tế. Vì vậy, nhóm tác giả mong muốn hiểu rõ hơn các yếu tố quyết định suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em Việt Nam trên phạm vi toàn quốc và ở các nhóm dân cư dễ tổn thương, thông qua đánh giá mối liên hệ giữa các yếu tố giả định ở cấp trẻ, bà mẹ, hộ gia đình và môi trường với tình trạng thấp còi ở trẻ 6–59 tháng tuổi, sử dụng dữ liệu đại diện quốc gia từ Hệ thống giám sát dinh dưỡng Việt Nam năm 2015.

Xác định thứ tự ưu tiên có sự tham gia từ dưới lên và nhận diện các hành động, can thiệp tiềm năng tại ba địa bàn chuẩn của A4NH ở Việt Nam

17-10-2024

Thuộc chương trình A4NH, nhóm tác giả khuyến nghị các nghiên cứu tiếp theo ghi nhận quá trình phối hợp với các bên liên quan tại địa phương nhằm xác định thứ tự ưu tiên các vấn đề của hệ thống lương thực thực phẩm địa phương và nhận diện các hành động, can thiệp hoặc chính sách địa phương khả thi dựa trên nhu cầu tại ba địa bàn chuẩn.

Đánh giá thực phẩm tiêu dùng ngoài gia đình tại các nước thu nhập thấp và trung bình thông qua xây dựng các học phần chuyên biệt cho điều tra hộ gia đình: Bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam và Burkina Faso

17-10-2024

Tiêu dùng thực phẩm ngoài gia đình gia tăng gây rủi ro cho sức khỏe và vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ ở nhiều quốc gia. Nghiên cứu này xây dựng và thử nghiệm các học phần điều tra tại Burkina Faso và Việt Nam để ghi nhận tác động kinh tế và dinh dưỡng của hành vi này, chỉ ra các hạn chế và nhấn mạnh nhu cầu cải thiện công cụ đo lường chính xác.

Chỉ số chất lượng chế độ ăn và động cơ lựa chọn thực phẩm tại Việt Nam: Vai trò của cảm quan, tâm trạng, sự tiện lợi và sự quen thuộc

16-10-2024

Thứ nhất, bài báo cung cấp thêm bằng chứng và kiểm chứng khái niệm cho bảng hỏi lựa chọn thực phẩm như một công cụ nghiên cứu tại Việt Nam. Thứ hai, minh họa việc sử dụng thước đo chất lượng chế độ ăn đặc thù quốc gia – Chỉ số chất lượng chế độ ăn Việt Nam (DQI-V). Thứ ba, đánh giá mối quan hệ giữa DQI-V và bảng hỏi lựa chọn thực phẩm (FCQ).

Chính sách của Việt Nam có đang thúc đẩy môi trường thực phẩm lành mạnh?

16-9-2024

Tình trạng chế độ ăn không lành mạnh và các vấn đề sức khỏe liên quan gia tăng tại Việt Nam đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu phân tích tác động của các chính sách hiện hành đến môi trường thực phẩm. Nghiên cứu thực hiện trong khuôn khổ sáng kiến SHiFT xem xét điểm mạnh và khoảng trống trong hệ thống chính sách đa ngành của Việt Nam, đưa ra nhận định và khuyến nghị nhằm thúc đẩy hệ thống lương thực thực phẩm lành mạnh hơn.