Hình 1. Bà Bùi Mỹ Bình chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam

Bà Bùi Mỹ Bình, Vụ Hợp tác quốc tế Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam trong xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững (FST-NAP), theo Quyết định số 300/QĐ-TTg ngày 28/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Điểm nhấn quan trọng là việc thành lập Nhóm đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững tại Việt Nam (FST-Partnership), được ký kết chính thức ngày 18/10/2024 bởi Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ NN&PTNT), Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng hơn 40 đối tác trong nước và quốc tế. Nhóm đối tác hướng tới tạo lập cơ chế đa ngành phát huy thế mạnh của các bên liên quan, nâng cao năng lực về chính sách, đầu tư và nghiên cứu trong triển khai các hoạt động chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, đồng thời huy động nguồn lực để củng cố mạng lưới nhà cung ứng và thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm. Bà cũng cho biết các tổ công tác kỹ thuật gồm Nông nghiệp sinh thái; Dinh dưỡng và Đa dạng hóa thực phẩm địa phương; Thất thoát và lãng phí thực phẩm; Phân phối và tiêu dùng có trách nhiệm; và Hoàn thiện chính sách, thể chế đã được thành lập để thúc đẩy các mục tiêu của nhóm đối tác.

Hình 1. Bà Huỳnh Thị Thanh Tuyền, Liên minh Bioversity International và CIAT (bên trái) và nhóm IIRR, CARD tại Campuchia

Bà Huỳnh Thị Thanh Tuyền, Trưởng nhóm nghiên cứu Môi trường thực phẩm và Hành vi người tiêu dùng (FECB) khu vực châu Á tại Liên minh Bioversity International và Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (Liên minh), chia sẻ về hệ thống nông sản thực phẩm nhạy cảm dinh dưỡng của khu vực trong khuôn khổ Gói công việc 2 của Sáng kiến Các vùng châu thổ lớn châu Á (AMD) tại Việt Nam và Campuchia. Gói công việc nhằm cung cấp hiểu biết toàn diện về hệ thống nông sản thực phẩm nhạy cảm dinh dưỡng vùng châu thổ và tác động đến an ninh lương thực, đồng thời xác định các chính sách, can thiệp hiệu quả để thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng thực phẩm nhạy cảm dinh dưỡng bền vững. Giai đoạn 2022–2024, sáng kiến đã hỗ trợ xây dựng nhiều sản phẩm tri thức nhằm cung cấp hiểu biết dựa trên bằng chứng về hệ thống nông sản thực phẩm nhạy cảm dinh dưỡng vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tại Campuchia, sáng kiến hỗ trợ quá trình có sự tham gia xây dựng tài liệu hướng dẫn “Hướng dẫn thiết kế các can thiệp hệ thống nông sản thực phẩm nhạy cảm dinh dưỡng tại vùng đồng bằng sông Mê Kông của Campuchia”, do Viện Tái thiết Nông thôn Quốc tế (IIRR) phối hợp với Liên minh thực hiện. Tài liệu hiện đang ở giai đoạn hoàn thiện và sẽ được phổ biến để thẩm định, sử dụng bởi các đối tượng mục tiêu, gồm cơ quan chính phủ, tổ chức phi chính phủ, đối tác phát triển, trường đại học, viện nghiên cứu và các bên liên quan tham gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm tại vùng đồng bằng sông Mê Kông của Campuchia. Nghiên cứu hợp tác về di cư do khí hậu và các cách tiếp cận nhạy cảm dinh dưỡng tại vùng đồng bằng sông Mê Kông cũng được đề cập ngắn gọn. Những hiểu biết từ các sáng kiến này nhằm hỗ trợ hoạch định chính sách và chiến lược can thiệp dựa trên bằng chứng tại Việt Nam và Campuchia.

Diễn đàn Tương lai: Duy trì hệ thống lương thực thực phẩm – Bảo đảm tương lai đã tái khẳng định cam kết của đại diện các quốc gia đối với chuyển đổi nông nghiệp và hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng có khả năng chống chịu, bền vững, bao trùm và thông minh với khí hậu hơn. Các thảo luận nhấn mạnh vai trò then chốt của thể chế vững mạnh và quản trị hiệu quả trong đạt được hệ thống lương thực thực phẩm bền vững, nhấn mạnh nhu cầu tăng cường điều phối và hợp tác đa ngành ở cả cấp quốc gia và địa phương. Các ưu tiên chính được xác định tại diễn đàn gồm thúc đẩy chế độ ăn đa dạng, giàu dinh dưỡng; nâng cao nhận thức và giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm trong toàn chuỗi cung ứng; thúc đẩy các giải pháp sáng tạo để tác động đến lựa chọn thực phẩm và phương thức canh tác; và ứng dụng công nghệ số để cải thiện ra quyết định, năng suất và tiếp cận thị trường.  

Thời gian tới, kết quả của Diễn đàn sẽ được thúc đẩy thông qua các tiến trình khu vực và toàn cầu, bao gồm Hội nghị thượng đỉnh Liên hợp quốc về Hệ thống lương thực thực phẩm (UNFSS), sáng kiến Dinh dưỡng vì Tăng trưởng (N4G), Hội nghị các Bên (COP) về biến đổi khí hậu, Phong trào Đẩy mạnh dinh dưỡng (SUN) và các diễn đàn ASEAN. Các thảo luận và cam kết này sẽ được phản ánh và lan tỏa trong các cuộc đối thoại toàn cầu, khu vực và quốc gia về nông nghiệp, hệ thống lương thực thực phẩm, an ninh lương thực và dinh dưỡng, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.