Hình 1. Phiên họp ngày 4 /3/2025

TS. Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS), Đồng điều phối viên quốc gia UNFSS của Việt Nam, và bà Huỳnh Thị Thanh Tuyền, Trưởng nhóm nghiên cứu Môi trường thực phẩm và Hành vi người tiêu dùng (FECB) khu vực châu Á tại Liên minh Bioversity International và CIAT, hỗ trợ kỹ thuật về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm tại Việt Nam, đã tham dự hội nghị và chia sẻ tiến trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của Việt Nam.

Hình 2. Đoàn Việt Nam tại hội nghị

Việt Nam giới thiệu tiến trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, nhấn mạnh việc ban hành Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững (FST-NAP) theo Quyết định số 300/QĐ-TTg ngày 28/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Tiếp đó là các mốc quan trọng, trong đó có việc thành lập Nhóm đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm (FST-Partnership) vào tháng 10/2024. Nhóm đối tác là nền tảng đa ngành nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các bộ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Công Thương), các đại sứ quán, cơ quan Liên hợp quốc, CGIAR, các hiệp hội, đoàn thể và nhiều tổ chức trong nước, quốc tế để thực hiện FST-NAP. Trong khuôn khổ Nhóm đối tác, các Tổ công tác kỹ thuật (TWG) cũng đang được thành lập, với điều khoản tham chiếu (TOR) đang được soạn thảo nhằm thu hút giới học thuật, cơ quan nghiên cứu và các bên liên quan (CIAT, CIRAD, VAAS, NIN, IPSARD…) tham gia nghiên cứu và nâng cao năng lực, hỗ trợ triển khai chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm tại Việt Nam. Các hoạt động thí điểm đã được triển khai tại tỉnh Đồng Tháp và Sơn La, hỗ trợ nâng cao năng lực, xây dựng hồ sơ hệ thống lương thực thực phẩm cấp tỉnh và kế hoạch triển khai chuyển đổi cấp tỉnh.

Trong năm 2025, Việt Nam dự kiến hoàn thiện kế hoạch triển khai chi tiết, khung giám sát và đánh giá (M&E) và tài liệu đào tạo giảng viên (ToT) về hệ thống lương thực thực phẩm. Nhóm đối tác sẽ thành lập Ban chỉ đạo và các Tổ công tác kỹ thuật, hoàn thiện TOR và khởi động các hoạt động ban đầu. Các hoạt động đào tạo tiếp theo sẽ được tổ chức để nâng cao nhận thức về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm cho các thành viên Nhóm đối tác. Các hoạt động thí điểm tại Đồng Tháp, Sơn La và các tỉnh khác sẽ được mở rộng, đồng thời xây dựng cơ chế tài chính để bảo đảm vận hành ổn định. Các ưu tiên khác gồm chuẩn bị báo cáo kiểm kê chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm cho UNFSS+4 và tăng cường tham gia các diễn đàn toàn cầu như COP về Đa dạng sinh học và Khí hậu.

TS. Đào Thế Anh nhấn mạnh cả cơ hội và thách thức trong đẩy nhanh chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm. Việt Nam hướng tới gắn kết tốt hơn chính sách nông nghiệp, thực phẩm với chính sách dinh dưỡng và mục tiêu chống chịu khí hậu, với sự hỗ trợ của các đối tác toàn cầu như CGIAR, cơ quan Liên hợp quốc và các tổ chức phi chính phủ. Việc hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MARD) và Bộ Tài nguyên và Môi trường (MoNRE) thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) tạo nền tảng để tích hợp chặt chẽ hơn an ninh lương thực, dinh dưỡng với các ưu tiên môi trường. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn, đặc biệt trong điều phối đa ngành và toàn hệ thống, bảo đảm nguồn lực tài chính, giám sát hiệu quả quá trình chuyển đổi và chuyển từ an ninh lương thực tập trung vào calo sang chú trọng rộng hơn đến an ninh lương thực và dinh dưỡng, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Kết quả hội nghị khu vực sẽ hỗ trợ Hội nghị Đánh giá UNFSS+4 lần thứ hai tại Addis Ababa (28–30/7/2025), nơi các quốc gia trình bày tiến độ và chia sẻ các mô hình thành công về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm. Đóng góp của Việt Nam sẽ giúp xây dựng các thông điệp chính và khuyến nghị chính sách của khu vực, củng cố vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong thúc đẩy hệ thống lương thực thực phẩm bao trùm, lành mạnh và chống chịu khí hậu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.