Học viên tham dự tập huấn ToT cấp tỉnh tại Đồng Tháp

Trong bối cảnh hệ thống lương thực thực phẩm toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực và nhu cầu thay đổi của người tiêu dùng về chất lượng, dinh dưỡng và tính bền vững, Việt Nam đang thúc đẩy cách tiếp cận mới nhằm chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm và bền vững hơn. Khóa tập huấn tại Đồng Tháp nhằm nâng cao năng lực chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của tỉnh, xây dựng đội ngũ giảng viên nòng cốt và tăng cường khả năng vận dụng cách tiếp cận hệ thống để rà soát, cập nhật và thực hiện kế hoạch hành động của địa phương. Khóa tập huấn trực tiếp kéo dài 1,5 ngày, diễn ra ngày 24–25/8/2026 tại Khách sạn Cửu Long, Đồng Tháp, quy tụ gần 50 đại biểu đến từ các cơ quan chính quyền tỉnh, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế, trường đại học và các bên liên quan.

Phát biểu tại tập huấn, ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm cần được tiếp cận toàn diện, bao quát toàn chuỗi từ đầu vào, sản xuất, chế biến, phân phối đến tiêu dùng. Với Đồng Tháp, các ưu tiên gồm nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi giá trị đối với các nông sản chủ lực, đồng thời bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường. Ông cũng lưu ý, khi thị trường ngày càng chú trọng chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm, tỉnh cần tiếp tục tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên trong toàn hệ thống lương thực thực phẩm.

TS. Trương Thị Thu Trang, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (ISPAE), nhấn mạnh chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm cần gắn chặt với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển nông nghiệp sinh thái và địa phương hóa Quyết định số 300/QĐ-TTg phù hợp với điều kiện địa phương. Với Đồng Tháp, Kế hoạch số 241/KH-UBND ngày 06/7/2023 cần được rà soát, cập nhật để phản ánh không gian phát triển mới của tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành và huy động sự tham gia của các chủ thể ngoài nhà nước.

Bà Bùi Mỹ Bình, đại diện Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh Việt Nam đang chuyển từ chú trọng năng suất, sản lượng sang xây dựng hệ thống lương thực thực phẩm bền vững, tích cực với thiên nhiên và có trách nhiệm. Quá trình chuyển đổi cần phù hợp với bối cảnh cụ thể của từng địa phương, với các ưu tiên gồm dinh dưỡng, đa dạng thực phẩm, giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm, thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm và tăng cường liên kết giữa các bên liên quan.

Ông Mark Mason Lundy, Giám đốc nghiên cứu toàn cầu nhóm Môi trường thực phẩm và Hành vi người tiêu dùng, CIAT, nhấn mạnh chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên liên quan. Chính sách cần đi kèm nguồn lực tài chính, năng lực thực thi và cơ chế phối hợp hiệu quả. Cấp tỉnh và cấp xã là nơi chuyển đổi thực sự được triển khai; vì vậy, nâng cao năng lực địa phương và xây dựng mạng lưới hợp tác là yếu tố thiết yếu để duy trì hành động sau tập huấn.

Tại khóa tập huấn, học viên được trang bị kiến thức, kỹ năng về hệ thống lương thực thực phẩm, các thành phần chính và cách tiếp cận hệ thống, tập trung vận dụng trực tiếp vào bối cảnh tỉnh Đồng Tháp. Điểm nổi bật của khóa tập huấn là phương pháp “học đi đôi với hành”, qua đó học viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn thực hành các công cụ thông qua bài tập nhóm dựa trên các thách thức và ưu tiên thực tế của tỉnh.

Qua các bài thực hành, học viên từng bước lập bản đồ hệ thống lương thực thực phẩm địa phương; xác định và phân tích các bên liên quan; đánh giá hiện trạng và các vấn đề ưu tiên; phân tích quan hệ nhân – quả; xác định các điểm đòn bẩy và đề xuất giải pháp can thiệp. Cách tiếp cận này giúp học viên hiểu rõ hơn tính liên kết, liên ngành của hệ thống lương thực thực phẩm, đồng thời tạo ra các kết quả ban đầu có thể phục vụ xây dựng và thực hiện kế hoạch, chương trình của địa phương.

Trọng tâm của khóa ToT là rà soát, cập nhật Kế hoạch hành động chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của Đồng Tháp theo Kế hoạch số 241/KH-UBND ngày 06/7/2023. Thông qua bài tập nhóm thực hành, học viên thảo luận và đề xuất các mục tiêu ưu tiên, giải pháp và hành động can thiệp, cơ quan chủ trì và phối hợp, nguồn lực cần thiết và các mô hình/dự án tiềm năng để triển khai. Quá trình này gắn trực tiếp kiến thức, công cụ được giới thiệu tại tập huấn với nhu cầu thực tế của tỉnh, đồng thời tạo cơ sở ban đầu để tiếp tục rà soát, điều chỉnh Kế hoạch 241 trong bối cảnh mới.

Các thảo luận và bài thực hành cũng cho thấy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm không thể giải quyết từ góc độ của một ngành, mà đòi hỏi sự phối hợp liên ngành và hợp tác đa bên giữa nông nghiệp, y tế, công thương, khoa học và công nghệ, tài nguyên và môi trường, giáo dục, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức liên quan. Việc quy tụ học viên từ nhiều ngành đã tạo không gian quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm, xây dựng nhận thức chung và tăng cường kết nối giữa các bên liên quan.

Kết quả của khóa tập huấn không chỉ dừng ở nâng cao năng lực cán bộ địa phương mà còn tạo nền tảng để tiếp tục rà soát, cập nhật Kế hoạch 241/KH-UBND, kết nối các chương trình, dự án và nguồn lực hiện có, thúc đẩy các sáng kiến chuyển đổi phù hợp với điều kiện và ưu tiên phát triển của Đồng Tháp. Khóa tập huấn cũng đánh dấu điểm khởi đầu quan trọng để học viên tiếp tục chia sẻ kiến thức, hỗ trợ kỹ thuật và lan tỏa cách tiếp cận hệ thống tới các cấp, các ngành và các nhóm bên liên quan vì chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của tỉnh./

Nguồn: CAP/ISPAE, 2026.